كمبود آذوقه ، شهر را به ازبكان تسليم كردند . با ورود ازبكان به شهر ، شمارى از علما و فضلا ، از جمله ملا عبد الله شوشترى به روضهء مقدسهء حضرت رضا ( ع ) پناه بردند ، ولى ازبكان آنان را دستگير كردند و ملا عبد الله شوشترى را به بخارا فرستادند . وى سرانجام بر اثر تحريك و تحريض علماى بخارا به قتل رسيد و جسدش سوزانده شد . « 1 » بسيارى از قزلباشان ، مدرسان ، سادات و علمايى كه به صحن مقدس رضوى پناه برده بودند نيز با تيغ ازبكان از پاى درآمدند . شهر و مرقد مقدس حضرت رضا ( ع ) به فرمان اين خان ازبك به باد غارت رفت . فرش و قنديلهاى مرصع ، ظروف زرين و سيمين و كتابخانه‌اى مشتمل بر كتابهاى بسيار نفيس به دست ازبكان افتاد كه به قول مؤلف عالم‌آراى عباسى : « آنان آن در گرانمايه را چون خزف‌ريزه بىبهانه به يكديگر مىفروختند . » « 2 » پس از مراجعت عبد المومن خان از خراسان ، جنگهاى پراكنده‌اى بين ازبكان و قزلباشان رخ داد . جنگ بوداق خان چگنى و ديگر امراى قزلباش با نور محمد خان بن ابو المحمد خان ازبك ( والى مرو شاه جهان ) از آن جمله بود كه به پيروزى نور محمد خان انجاميد . نبرد فرهاد خان قرامانلو و حاجى محمد خان ( پادشاه خوارزم كه با صفويان روابط دوستى داشت ) با عبد المؤمن خان به سبب فتح نيشابور به دست عبد المؤمن خان و كشته شدن عده‌اى از بزرگان طايفهء بيات ، من جمله محمود سلطان پسر بابا الياس انجاميد . فتح اسفراين ، سبزوار ، مزينان ، جاجرم و شغان و جوربد از ديگر فتوحات عبد المؤمن خان بود . در 1003 ه ق مكاتباتى بين عبد المؤمن خان و شاه عباس انجام شد كه در يكى از اين نامه‌ها عبد المؤمن خان از شاه عباس خواسته بود تا دو تن از ازبكانى را كه به وى پناهنده شده بودند به او بازگرداند و تهديد كرده بود كه در غير اين صورت قزلباشان را در خراسان قتل عام خواهد كرد . شاه عباس نيز پاسخ داد غير از رويارويى با ازبكان آرزوى ديگرى ندارد . شاه عباس در 1004 ه ق به خراسان رفت ، ازبكان به ناچار عقب‌نشينى كردند . اما با بازگشت شاه عباس از خراسان ، عبد المؤمن خان سبزوار را تسخير كرد و فرمان قتل‌عام داد . اسكندر بيگ

--> ( 1 ) . نك : خلد برين بخش ايران در روزگار صفويان ، ص 431 و خلاصة التواريخ ، ج 2 ، ص 898 . ( 2 ) . عالم‌آراى عباسى ، ج 1 ، ص 413 .